‘उम्रभर गालीभ एही भूल करता रहा, धुल चेहेरे पे थी ऐना साफ करता रहा’

नेपाल, भारत, अमेरिका, बेलायत या अरु कुनै पनि देशको संविधानमा लेखिएको एक लाइन र त्यस्तै जोडिएको एउटा विशेषणले गृहयुद्धसम्म लम्ब्याउन सक्छ । भारत धर्म निरपेक्ष राष्ट्र हो वा अमेरिका क्रिस्चियन राष्ट्र हो वा नेपाल धर्म निरपेक्ष राष्ट्र हो, यही लेखिएको क्रिस्चियन, मुस्लिम, धर्म निरपेक्ष भन्ने शब्दले संविधान लेखिएको मुलुक मात्रै होईन सारा विश्वलाई नै कम्पित् तुल्याई रहेको हुन्छ । ठुला राष्ट्रहरुले यसै शब्दलाई पहिचानको रुपमा लिने गर्छन् । तर सानो देश जो संसारकै ठुला राष्ट्रको लागि जबरजस्ती फुटबल मैदान बनिरहेको हुन्छ । उसका लागि भने यो शब्द अन्यौलताको प्रश्न चिन्ह बनेर रहन्छ । अहिले नेपालको संविधानमा लेखिएको एक लाइनले पनि नेपाली राजनीति तर्सित छ । धर्म निरपेक्ष र हिन्दूराष्ट्र, यी दुईवटा शब्दले सतह भेट्टाई सकेका छैनन् । तैरिरहेको यी शब्द मध्ये कुन चाँही सतही हुने हो ? केही वर्षमा टुङ्गो लाग्ला ।
नेपालको संविधानमा धर्म निरपेक्ष लेखेर भारतको सतहको जनताको मन भने नराम्ररी दुखेको छ । हामी त अहिले पनि नेपाललाई हिन्दु राष्ट्र नै मान्छौ । हिन्दु राष्ट्र हुनु नै नेपालको बास्तविक पहिचान हो । भारतमा वेद पुराणको सोधका लागि आउने विदेशीलाई हामी नेपाल पठाउँछौं । यसो गर्नको मुख्य कारण पशुपतिनाथ, मुक्तिनाथ र शिवको साक्षात रुप स्वरुप पाईने शालिग्राम नै हो । हामीलाई थाहा छ त्यहाँ बौद्धिष्ट छन्, अलिअलि मुस्लिम र क्रिस्चियन छन् तर यी सबै जनाको मुल पहिचान भनेकै हिन्दु हो । हिन्दुत्व नेपाली ऐतिहासिक पहिचान हो ।
नेपालमा धेरै बुद्धिजिवि, धेरै पढेलेखेका, संसारलाई बुझिसकेका प्रबुद्ध ब्यक्तिहरुको जमातले यी दुबै शब्दको सही समाधान किन खुट्टयाउन सकिरहेका छैनन् ? हामी छिमेकमा बसेर अचम्मित छौं । हाम्रो देश भारत विशाल छ, गोवा, महाराष्ट्रतिरको सामाजिक, धार्मिक संरचना उत्तर, मध्येप्रदेशको समाजसँग बिकर्षित छ । उत्तराञ्चल सिक्किमतिरको संरचना र समाज फरक छ, सबैलाई मिलाउनको लागि होईन कि वास्तवमा मुलुकको राजनीतिक, धार्मिक, सामाजिक संरचनाले हाम्रो देश धर्म निरपेक्ष भन्ने सुहाउँछ । वास्तवमा धर्म निरपेक्ष नै भारतको संविधानको सुहाउदो अक्षर हो तर, नेपाल विश्वको मानचित्रमा अत्यन्तै सुन्दर देश हो । हिमाली श्रृखला, पहाडी भु–भाग, तराईको वन जंगल र कलकल बगिरहने नदी झरना यहाँका प्राकृतिक सम्पदा हुन् । विश्वका हरेक देशका नागरिक नेपाल भन्ने वित्तिकै लोभिन्छन् । सानो देश, बिभिन्न रहन सहनको समाज, विभिन्न संस्कार र परम्परा बोकेको नेपालको आफ्नै अतुल्य महत्व छ । सांसारिक जान पहिचानका लागि प्राकृतिक सम्पदाको महत्वसँगै सामाजिक सामरिक संरचनाको महत्व पनि खास हुन्छ । संसारमा सम्पन्न देश अमेरिकाका राष्ट्रपतिका लागि पनि त्यसको सर्वोच्च न्यायलय छ, सपथ खानका लागि तर उनी चर्चको पादरी (पोप) कहाँ पुग्छन् र सपथ खान्छन् । त्यसैगरी कोही मस्जिद कोही मुख्य न्यायधिश त कोही कसैसँग सपथ लिने परम्परा छ । नेपालको परम्परा पनि आफ्नै किसिमको बिशेष होस् भन्ने हामी छिमिकीले राख्ने चाहाना हो । अहिले भारत र नेपालको राजनीतिक शासकको टकराव छ भन्ने मिडियामा हल्ला छ तर यसले सतहका जनताहरुलाई कुनै फरक पार्दैन । आज पनि दैनिक लाखौ भारतीय र नेपाली जनता एक अर्काको सीमा पार गरेर ब्यापारिक, पारिवारिक, सामाजिक सम्बन्धका लागि आवत जावत गर्छन् ।
नेपालको संविधानमा धर्म निरपेक्ष लेखेर भारतको सतहको जनताको मन भने नराम्ररी दुखेको छ । हामी त अहिले पनि नेपाललाई हिन्दु राष्ट्र नै मान्छौ । हिन्दु राष्ट्र हुनु नै नेपालको बास्तविक पहिचान हो । भारतमा वेद पुराणको सोधका लागि आउने विदेशीलाई हामी नेपाल पठाउँछौं । यसो गर्नको मुख्य कारण पशुपतिनाथ, मुक्तीनाथ र शिवको साक्षात रुप स्वरुप पाईने शालिग्राम नै हो । हामीलाई थाहा छ त्यहाँ बौद्धिष्ट छन्, अलिअलि मुस्लिम र क्रिस्चियन छन् तर यी सबै जनाको मुल पहिचान भनेकै हिन्दु हो । हिन्दुत्व नेपाली ऐतिहासिक पहिचान हो । हामीले नेपालका कम्युनिष्ट प्रधानमन्त्रीहरु आफ्ना बुवा, आमा लिएर मन्दिर गएको सामाचार पढ्यौं, देख्यौं । छोरा कम्युनिष्ट हुँदैमा परम्परा र पहिचान नष्ट हुँदैन । त्यसैको कारण हो नेपालका दुई कट्टर कम्युनिष्ट नेता बाबुराम र प्रचण्ड आफ्ना बुवाआमा लिएर मन्दिर गए । अहिले नेपालकी राष्ट्रपति बिद्यादेवी भण्डारी पनि कम्युनिष्ट धारबाटै आएकी हुन् तर हामीले उनी मन्दिर मन्दिरमा पूजा गर्न हिडेको सामाचार सुनिरहेका छौं, पढिरहेका छौं, देखिरहेका छौं । त्यसैले सबैले बुझ्नैपर्ने मुख्य कुरा पनि हो, हतारमा निर्णय गरेर फुर्सदमा पछुताउनु भन्दा नेपाल हिन्दू राष्ट्र हो, यो नेपालको पहिचान हो भनेर विश्व सामु देखाईदिनुस् यसले वास्तवमै नेपालको गरिमा बढ्नेछ ।
नेपाल सुन्दर अनि शान्त देश हो । हाम्रा साथीहरुले कुरा गर्छन्, यहाँ त दश, बिस हजार बोक्दा लुटिएला भन्ने डर हुन्छ, नेपालमा लाखौं रुपैया बोक्नुस्, मस्त निदाउनुस् । अनि राम्रो देश र देशका शासकले बुझ्नुपर्ने एउटै कुरा हो, हिमाल किन फोहर हुँदैछ ? कसका कारणले हुँदैछ ? पहाडका रुख किन काटिदैछन् ? तराई किन सोतर हुँदैछ ? समग्रमा नेपाल किन बिग्रिने मार्गमा लम्किन खोज्दैछ ? नेपालमा बन्ने संविधान र कानुनको पालना नेपालीले गर्ने हो । तपाईले पालना गर्ने नियम, कानुन, संविधान बनाउदा अरुको टाउको किन दुख्ने हँ ?
नेपाल सुन्दर अनि शान्त देश हो । हाम्रा साथीहरुले कुरा गर्छन्, यहाँ त दश, बिस हजार बोक्दा लुटिएला भन्ने डर हुन्छ, नेपालमा लाखौं रुपैया बोक्नुस्, मस्त निदाउनुस् । अनि राम्रो देश र देशका शासकले बुझ्नुपर्ने एउटै कुरा हो, हिमाल किन फोहर हुँदैछ ? कसका कारणले हुँदैछ ? पहाडका रुख किन काटिदैछन् ? तराई किन सोतर हुँदैछ ? समग्रमा नेपाल किन बिग्रिने मार्गमा लम्किन खोज्दैछ ? नेपालमा बन्ने संविधान र कानुनको पालना नेपालीले गर्ने हो । तपाईले पालना गर्ने नियम, कानुन, संविधान बनाउदा अरुको टाउको किन दुख्ने हँ ? तर यसो भन्दैमा आफ्नो घरमा चलेको भोजमा बज्ने बाजाले छिमेकीलाई डिष्टर्व गरिरहेको त छैन ? यो बुझ्नै पर्ने कुरा हो । नेपालको हरेक कुरामा छिमेकीको रुची हुन्छ तर चाहना राख्नु गलत हो । छिमेकीले सल्लाह दिनु पर्दछ आदेश होइन । नेपाल हिन्दु राष्ट्र होस् हामी सतही जनताको चाहना हो, निर्देश होईन ।
अन्तमा नेपालले आफ्नो मार्ग आफै कोर्नुपर्छ, बाटो बनाउँदा चाहिने सावेल, कुटो सबै सर–सापट गरेर भएपनि बनाउनुपर्छ । मुलुकका लागि कसैको हस्तक्षेप सैह्य हुँदैन । एउटाले रोटी बेटीका नाममा थर्काउने, अर्कोले असल छिमेकी हुँ भनेर नेपालका खोलानालाका सुन चोर्ने, बाघ, चितुवाका छाला तस्करी गरी, तस्करी पर्यटक केन्द्र बनाउनु हुँदैन । यी सबैबाट बच्न नेपाली जनता नेताले आफै तत्पर हुनुपर्छ । धुलो मैलो हाम्रै मुहारमा छ, सिसाको ऐना पुछेर मुहारको धुलो धोइदैन, सबै नेपाली दाजुभाईले बुझ्नुपर्छ ।
अन्तमा मैले लेखेको लेखले कसैको दिल दुखेछ भने क्षमा गर्नु होला जाँदाजादै पेरी एक पटक :- ‘उम्रभर गालीभ एही भूल करता रहा, धुल चेहेरे पे थी ऐना साफ करता रहा’
(उत्तर प्रदेश, भारत)
dainiknepal