भाडामा दिनहुँ ४८ लाख ठगी

२७ जेठ, काठमाडौं ।

कलंकीका राजु लामिछाने टेम्पो चढेर दैनिक तरकारी लिन कालिमाटी बजार पुग्छन् । आउँदा १५, जाँदा १५ रुपैयाँ भाडा तिर्छन् । कलंकीबाट कालिमाटी करिब दुई किमि टाढा छ । तर, सरकारले तोकेभन्दा उनी दिनहुँ ४ रुपैयाँ बढी भाडा तिर्छन् ।

नयाँबानेश्वरका शंकर तामाङ नेपाल यातायातको बसमा मीनभवनबाट अनामनगरस्थित हनुमानथान कार्यालय पुग्छन् । कार्यालय पुग्न १५ र घर फर्कन १५ रुपैयाँ तिर्छन् । १३ रुपैयाँ मात्र भाडा लाग्ने भए पनि उनले प्रत्येक दिन १५ रुपैयाँ तिर्दै आएका छन् । सहचालकसँग दुई रुपैयाँ फिर्ता माग्दा खुद्रा छैन भन्दै पन्छिने गरेको उनले बताए । ‘चार किमिसम्म यात्रा गरे १३ रुपैयाँ भाडा भए पनि चढ्नेबित्तिकै १५ रुपैयाँ तिर्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने, ‘अति नै भयो, यात्रु पाइला–पाइलामा ठगिई राखेका छन् ।’

गत माघमा यातायात तथा भौतिक योजना मन्त्रालयको मन्त्रीस्तरीय निर्णयले सवारी भाडा दर घटाउने निर्णय गरे पनि त्यो हालसम्म कायम हुन सकेको छैन । यातायात व्यवसायीको दबाब र यातायात व्यवस्था विभागको उदासीनताले भाडा दर कार्यान्वयन हुन सकेको छ्रैन । दैनिक यात्रु ठगिने क्रम बढ्दो छ ।

उपत्यकामा ४ किलोमिटरसम्मको दूरीमा १३ रुपैयाँ र १९ किलोमिटरसम्म २३ रुपैयाँ भाडा निर्धारित छ । ‘रिङ रोड’ पूरै परिक्रमा गरेको भाडा अधिकतम २४ रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ । तर यातायात व्यवसायीले रिङरोड परिक्रमा गरेको ४० रुपैयाँसम्म लिने गरेका छन् । यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता वसन्त अधिकारीले भूकम्प र नाकाबन्दीअघि चर्को भाडा असुलेका दैनिक एक सयजति उजुरी आउने गरेका भए पनि अहिले आउन छाडेको बताए ।

‘चर्को भाडा लिए स्वयं सेवाग्राहीले उजुरी गर्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘सरकारको मुख ताकेरमात्र बस्न हुन्न, शिक्षित मानिसले त उजुरी दिन सक्छन्, विभागले मात्र अनुगमन गरेर पुग्दैन ।’

सार्वजनिक यातायातमा लामो अध्ययन/अनुसन्धान गरेका पुल्चोक इन्जिनियरिङका अतिथि प्राध्यापक सूर्यराज आचार्यले उपत्यकामा दैनिक १२ लाख यात्रुले सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने बताए । प्रत्येक यात्रु घरकोठाबाट निस्कँदा र फर्कंदा गरी दिनमा न्यूनतम सरदर २ पटक सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्छन् ।

यस हिसाबले एक यात्रुबाट दिनमा कम्तीमा ४ रुपैयाँ लुटिइन्छ । १२ लाख यात्रुबाट उपत्यकाभित्रका सार्वजनिक सवारी साधनले दैनिक ४८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी लिने गरेको उनले बताए । ‘२ रुपैयाँ फिर्ता माग्दा कतै बेइज्जती हुन्छ कि भन्ने यात्रुले पनि सोच्छ, अर्को कुरा धेरैजसो यात्रुले भाडा दरै थाहा पाउँदैनन्,’ उनले भने, ‘प्रत्येक सवारी साधनमा भाडासम्बन्धी जनचेतनामूलक सन्देश लेख्नुपर्छ ।’ ट्राफिक प्रहरी महाशाखाका डीआईजी प्रकाश अर्यालले सेवाग्राहीप्रति उत्तरदायी हुनुपर्ने संस्कारको अभावमा सार्वजनिक सेवा गुणस्तरहीन भएको बताए ।

सरकारले सार्वजनिक यातायातलाई गुणस्तरीय प्रणालीमा विकसित गराइदिने हो भने धेरैले व्यक्तिगत सवारी नकिन्ने अर्याल बताए । ‘सार्वजनिक सवारीको गुणस्तर लथालिंग छ,’ उनले भने । तर, सेवाग्राहीले पनि आफ्नो अधिकारका लागि सचेत हुनुपर्ने उनले बताए । नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघ महासचिव सरोज सिटौलाले न्यूनतम भाडा दर १३ रुपैयाँभन्दा बढी नलिन कडा निर्देशन दिएको बताए ।

‘दुई रुपैयाँ खुद्रा फिर्ता माग्न सेवाग्राहीले लाज मान्न भएन,’ उनले भने, ‘अधिकारप्रति स्वयं सेवाग्राही सचेत हुनुपर्‍यो नि ? यातायात व्यवसायीले एकतर्फी रूपमा ठग्यो भनेर ठग्न भएन ।’ उनका अनुसार दैनिक करिब १७ लाख मानिसले उपत्यकामा सार्वजनिक यातायातमा ओहोरदोहोर गर्ने गरेको बताए । कान्तिपुर दैनिकमा खबर छ ।nepaliheadlines